लुभेनमा गुञ्जियो नेपाली माटोको भाका : कार्यक्रम होस् त यस्तो!

बेल्जियमको लुभेनमा Euro Nepal Artist Association (ENAA) ले आयोजना गरेको देउसीभैलो कार्यक्रमले परदेशमै नेपाली गाउँघरको तिहार अनुभव गरायो। मौलिक प्रस्तुति, आत्मीय वातावरण र विभिन्न पुस्ताको सहभागिताले भरिएको यो कार्यक्रम साँच्चै भव्य, सभ्य र सम्झनलायक थियो।
फूलमालाले सजिएको मञ्च, परम्परागत पहिरन र गरगहना, मादल, डोका र नेपाली घरआँगन सम्झाउने सजावट—हरेक कुरामा आफ्नो माटोप्रतिको माया झल्किन्थ्यो। लालटिन बालेर देउसी खेल्दाको दृश्यले त गाउँका जिम्मुवालको आँगनमै पुगेजस्तो अनुभूति गरायो। एकछिनका लागि बेल्जियममा छौँ भन्ने बिर्सिएर मन आजभन्दा २०–२५ वर्षअघिको नेपालमा पुग्यो; त्यही गाउँ, त्यही आँगन र त्यही देउसीभैलोको मिठो सम्झनामा!
कार्यक्रमस्थलमै सेलरोटी पकाएर तात्तातो स्वाद लिन पाइने व्यवस्थाले त्यो अनुभूतिलाई अझ जीवन्त बनायो। सेलरोटीको स्वादसँगै घरको सम्झना मिसियो, देउसीको भाकासँगै बाल्यकाल फर्कियो। हाम्रो संस्कृतिको सुन्दरता यस्तै साना तर मन छुने कुरामा त बाँचेको हुन्छ।
हजुरबुबा–हजुरआमाको पुस्तादेखि नातिनातिनाको पुस्तासम्म एउटै सांस्कृतिक उत्सवमा जोडिनु यस कार्यक्रमको सबैभन्दा सुन्दर पक्ष थियो। अनुभवी तथा व्यावसायिक कलाकारहरूको परिपक्व प्रस्तुति र साना बालबालिकाको उत्साहले कार्यक्रमलाई विशेष बनाएको थियो। अग्रजहरूले जोगाएर ल्याएको परम्परा नयाँ पुस्ताले आफ्नै हात, स्वर र पाइलामार्फत आत्मसात् गरिरहेको दृश्य साँच्चै आशालाग्दो थियो।
सोरठीदेखि तामाङ सेलोसम्मका प्रस्तुतिले नेपाली लोकसंस्कृतिको विविधता झल्काए। मौलिक शैलीमा देउसीभैलो कसरी खेलिन्छ भन्ने कुरा प्रस्तुतिमार्फत देखाउँदा पुरानो पुस्ताले आफ्ना सम्झना भेट्यो भने नयाँ पुस्ताले आफ्नो संस्कृतिसँग परिचित हुने अवसर पायो। परदेशमा हुर्किरहेका बालबालिकाका लागि यस्ता सहभागिता आफ्नो पहिचान बुझ्ने र त्यसप्रति गर्व गर्न सिक्ने अमूल्य अवसर हुन्।
कार्यक्रमको अर्को प्रशंसनीय पक्ष थियो—प्रत्यक्ष गायन र वाद्यवादन। कलाकारहरूको स्वर, वाद्यवादकहरूको ताल र नृत्यको समन्वयमा उनीहरूको अभ्यास र समर्पण स्पष्ट झल्किन्थ्यो। विदेशको व्यस्त जीवनबीच समय निकालेर समूह जुटाउनु, अभ्यास गर्नु र यस्तो जीवन्त प्रस्तुति दिनु सजिलो काम होइन। मञ्चमा देखिएको प्रत्येक प्रस्तुतिपछाडि जोडिएको समय, श्रम र संस्कृतिप्रतिको प्रेम उच्च सम्मानको हकदार छ।
संयोजनदेखि सजावटसम्म, कलाकारहरूको प्रस्तुतिदेखि बालबालिकाको सहभागितासम्म आयोजकको मेहनत अनुभूत गर्न सकिन्थ्यो। कार्यक्रमको भव्यता त्यहाँको आत्मीयता, मौलिकता र पुस्ताहरूबीचको सुन्दर सम्बन्धमा देखिन्थ्यो। सभ्य वातावरणमा सबैले आफ्नो चाड र संस्कृतिको आनन्द लिन पाउनु नै यस्तो आयोजनाको ठूलो सफलता हो।
लुभेनको यस आयोजनाले प्रवासका अन्य संघसंस्थालाई पनि प्रेरणा दिएको छ। आफ्नै समुदायभित्र रहेका प्रतिभालाई अवसर दिने, अग्रजहरूको सीप नयाँ पुस्तालाई सिकाउने र मौलिक कलालाई सम्मानका साथ प्रस्तुत गर्ने प्रयासले कति अर्थपूर्ण कार्यक्रम बनाउन सकिन्छ भन्ने सुन्दर उदाहरण ENAA बेल्जियमले प्रस्तुत गरेको छ।
संस्कृति अभ्यासमा बाँच्छ। बालबालिकाले देउसीको भाका टिप्दा, मादलको ताल समात्दा र आफ्नै भेषभूषामा नाच्दा हाम्रो परम्पराले अर्को पुस्तामा जीवन पाउँछ। आज उनीहरूले अनुभव गरेको यही उत्सव भोलि आफ्ना सन्तानलाई सुनाउने र सिकाउने सम्झना बन्न सक्छ।
त्यसैले यस्ता संस्था र कलाकारलाई हामी सबैको निरन्तर साथ आवश्यक छ। कार्यक्रममा सहभागी भएर, कलाकारको हौसला बढाएर, स्वयंसेवा गरेर तथा आफ्नो क्षमताअनुसार नैतिक, भौतिक र आर्थिक सहयोग गरेर यो प्रयासलाई बलियो बनाउन सकिन्छ। संस्कृति जोगाउने जिम्मेवारीमा सिंगो समुदाय जोडिँदा यस्ता सुन्दर आयोजनाले निरन्तरता पाउँछन्।
नेपाली कला, संस्कृति, परम्परा र आपसी भाइचारालाई जीवन्त राख्ने यस्ता सिर्जनशील प्रयासको साथमा युरोप चौतारी सधैँ रहनेछ।
यस उत्कृष्ट आयोजनाका लागि ENAA बेल्जियम, कार्यक्रम संयोजनमा खटिनुभएका सबै व्यक्तित्व, कलाकार, वाद्यवादक, बालकलाकार, अभिभावक, स्वयंसेवक तथा सहयोगीहरूलाई हार्दिक धन्यवाद र बधाई। तपाईंहरूको सामूहिक मेहनतले लुभेनमा नेपालीपनको सुन्दर उज्यालो फैलाएको छ।
वाह! कार्यक्रम होस् त यस्तो—मनले गाउँघर सम्झियोस्, अग्रजले आफ्नो परम्परा भेटून् र नयाँ पुस्ताले गर्वका साथ त्यसलाई अगाडि बढाओस्!
— युरोप चौतारी