काठमाडौं । नेपालको गरिबीका कारण एकतले घर धेरै भएको पाइएको छ । राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयले सोमवार जारी गरेको राष्ट्रिय जनगणना २०७८ को थप तथ्यांकअनुसार नेपालभर ६० प्रतिशत घर एकतले रहेको पाइएको हो ।
नेपालमा ७५ लाख ५२ हजार ६६ वटा घरहरु छन् । त्यसमध्ये ५९.८२ प्रतिशत एक तले घर रहेको हो तथ्यांक सार्वजनिक भएको हो ।४५ लाख एकतले घर रहेको पाइएको छ ।
२२७ वटा घरमात्र १० तलाभन्दा माथिका छन् । नेपालका करिब ६ लाख घर रित्तो अवस्थामा छन् । बढ्दो विदेश पलायन हुने समस्या बढ्दै गएपछि घरहरु रित्तो हुँदै जान थालेका हुन् ।
गाउँ छाडेर शहर पस्ने क्रम पनि बढेको छ । कतिपयको एक भन्दा बढी घर हुने गरेकाले पनि खासगरी गाउँघरतिर रित्तो हुने गरेको पाइएको हो ।
२८..७८ प्रतिशत २ तले, ९.१७ प्रतिशत ३ तले, १.३ प्रतिशत ४ तले, ०.६४ प्रतिशत ५ देखि ७ तले, ०.०१ प्रतिशत ८ देखि ९ तले र ०.००३ प्रतिशत १० भन्दा बढी तले घरहरु रहेको तथ्यांकले देखाएको छ।
मधेश प्रदेशमा एक तला घर सबैभन्दा बढी छन् । अर्थात ८४.४२ प्रतिशत रहेको एकतलाका छन् । पाँच वा सोभन्दा बढी तला भएको घर बागमती प्रदेशमा सबैभन्दा बढी २.३४ प्रतिशत छ ।
तथ्यांकअनुसार कुल ७५ लाख ५२ हजार ६६ वटा घरहरुमध्ये सबैभन्दा बढी २७.९५ प्रतिशत घर ४ वर्षसम्म पुरानो छन् । सबैभन्दा कम १०० भन्दा बढी वर्षका घरहरु ०.५ प्रतिशत छन् ।
देशभरका कुल ६६ लाख ६० हजार ८४१ परिवार मध्ये १०.२७ प्रतिशत परिवारले आवासीय घर निर्माण गर्दा सरकारी अनुदान लिएको पाइएको छ। यसमा पनि सबैभन्दा बढी बागमती प्रदेशमा २६.६४ प्रतिशत र सबैभन्दा कम सुदूरपश्चिम प्रदेशमा २.९८ प्रतिशत छ ।
देशभरका कुल ६६ लाख ६० हजार ८४१ परिवारमध्ये ४१ लाख २२ हजार ६९० अर्थात् ६१.८९ प्रतिशत परिवारमा कम्तिमा १ जना सदस्यको बैंक तथा वित्तीय संस्थामा खाता खोलिएको छ ।
कुल २ करोड ९१ लाख ६४ हजार ५७८ जनसंख्यामध्ये ७४ लाख ९ हजार १८१ जना अर्थात २५.५६ प्रतिशत व्यक्तिको बैंक तथा वित्तीय संस्थामा कम्तीमा एउटा खाता रहेको तथ्यांकले देखाएको छ ।
कुल १ करोड ४२ लाख ५३ हजार ५५१ जना पुरुषमध्ये २६.४२ प्रतिशत र कुल १ करोड ४९ लाख ११ हजार २७ जना महिलामध्ये २४.७४ प्रतिशतको बैंक तथा वित्तिय संस्थामा खाता खोलेका छन् ।
८ लाख ३६ हजार १२७ अर्थात १२.५५ प्रतिशत परिवारमा कम्तिमा १ जना व्यक्तिले प्राविधिक तथा व्यवसायिक शिक्षा वा तालिम लिएका छन् । जम्मा १० लाख ८१ हजार ६४६ जना व्यक्ति अर्थात ५.६७ प्रतिशत व्यक्तिले प्राविधिक तथा व्यवसायिक शिक्षा वा तालिम लिएको हुन् ।
२५.५९ प्रतिशत परिवारले कुनै बैंक तथा वित्तीय संस्था वा सहकारीबाट ऋण लिएका छन् । सबैभन्दा बढी मधेस प्रदेशमा २८.८८ प्रतिशत र सबैभन्दा कम सुदूरपश्चिम प्रदेशमा २१.९६ प्रतिशतले ऋण लिएको तथ्यांकले देखाउँछ ।
राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालयका उपप्रमुख तथ्यांक अधिकारी डा हेमराज रेग्मीले योजना तर्जुमा गर्न सघाउने बताए । उनका अनुसार वित्तिय पहुँच, सिपयुक्त जनशक्तिको अवस्था, घरको अवस्थाको प्रस्ट तस्बिर देखिएको उनले बताए ।
उनले तथ्यांकले जनशक्ति योजना निर्माण गर्न र राष्ट्रले निर्माण गर्ने आवास योजना बनाउन सघाउ पुग्ने उनको भनाइ छ ।
